Ptak rudzik Ptak Erithacus rubecula

Rudzik

Rudzik porusza się jak duch w cieniu krzewów, a jego chrapanie brzmi jak chochlik, gdy budzi się wieczorem, kiedy inne ptaki idą spać. Lubi śpiewać nawet późno w nocy, a jego śpiew tak dobrze pasuje do świątecznej, wieczornej atmosfery.

Ze względu na często niewielką odległość lotu, wygląd i częstotliwość występowania rudzika, jest on ptakiem budzącym szczególną sympatię. Rudzik jest również związany z Bożym Narodzeniem jako nieoficjalny ptak narodowy Wielkiej Brytanii. Rudzik odegrał ważną rolę w odkryciu i naukowym rozpoznaniu zmysłu magnetycznego.

Rudzik ma okrągły kształt z długimi, cienkimi nogami. Pomarańczowo-czerwone gardło, czoło i piersi są łatwe do rozpoznania i pozwalają na łatwą jego identyfikację. Stopy i tęczówka są ciemnobrązowe, dziób jest czarno-szary do brązowo-czarnego.

Pomarańczowo-czerwone ubarwienie u dorosłych rudzików rozciąga się od czoła i gardła do przedpiersia, a także obejmuje boki głowy i szyi; plama jest najbardziej widoczna na piersi. Na czole pomarańczowe ubarwienie jest mniej wyraźne i obrzeżone popielatoszarym. Górna strona jest oliwkowobrązowa, ale wiosną staje się szarawa z powodu ścierania się zewnętrznych piór.

Ciemnobrązowe, kremowo nakrapiane upierzenie młodych rudzików jest pozbawione czerwieni. Oliwkowo-brązowe górne części ciała rudzików ma blado ochrowo-żółte plamki i czarniawe szwy końcowe. Na czerwonawo-kremowo-żółtym spodzie widoczne są również czarne obrzeżenia piór.

Rudzik różni się od samca muchołówki małej głównie wielkością, pomarańczowo-czerwonym czołem i brakiem białych plamek na nasadzie ogona. Od młodych słowików można rudziki odróżnić po jaśniejszym spodzie i czerwonobrązowym ogonie, a także po mniejszej wielkości i objętości.

Rudzik śpiewają przez cały rok, z wyjątkiem okresu pierzenia. U ptaków środkowoeuropejskich aktywność śpiewu wzrasta wiosną, a zimą wyraźnie spada u osobników zimujących.

Rudzik zamieszkuje lasy łęgowe, liściaste, mieszane i iglaste, pod warunkiem, że warstwa zielna nie jest zbyt gęsta i występuje bogata fauna naziemna. Można go również znaleźć w krzewach, żywopłotach i podszyciu. Często zamieszkuje tereny w pobliżu wody. Rudzik woli zacienione i stosunkowo wilgotne obszary od obszarów suchych i gorących.

W poszukiwaniu pożywienia rudzik porusza się po ziemi małymi skokami, rzadko stawiając krótkie kroki. Może znaleźć owady, obracając i przewracając liście.

Rudzik jest zwykle aktywny w ciągu dnia i o zmierzchu, ale czasami jest nocny. Aktywność rudzika rozpoczyna się na godzinę przed wschodem słońca i zwykle kończy się godzinę po zachodzie.

O każdej porze roku rudzik lubi się kąpać. Rano myje swoje upierzenie machając skrzydłami na pokrytych rosą lub deszczem liściach, a następnie energicznie się otrzepuje i puszy.

Rudzik ptak, nazwa łacińska Erithacus rubecula, raszka.

Rudzik ptak z rodziny drozdowatych łac. turdidae.

Nazwa łacińska Rudzika pochodzi z czasów Pliniusza urodzonego w 23 r. n.e. Nazwa Rudzik pochodzi od łacińskiego zdrobnienia nazwy koloru czerwonego – rubel.

Jak wyglądają rudziki?

Zarówno samce jak i samice Rudzika mają taki sam wygląd i upierzenie. Rudziki mają stosunkowo duże oczy, jest to związane z tym, że jest to ptak, który bardzo wcześnie wstaje, kiedy na dworze panuje jeszcze mrok. Również ich śpiewy odbywają się do późnych godzin wieczorny, w czasie gdy inne ptaki już śpią Rudziki jeszcze są aktywne.

Jakie cechy mają rudziki?

Cechą charakterystyczną Rudzików jest czerwone zabarwienie piór na piersiach. Stąd ich nazwa. W miejscach, w których występuje, okazuje zdecydowaną niechęć do innych przedstawicieli drozdowatych. Zarówno samiec jak i samica z pełnym poświęceniem i zaangażowaniem bronią swojego terytorium.

W jakich środowiskach żyją rudziki?

Rudzik występuje we wszystkich środowiskach, gdzie rosną duże drzewa. Rudzik żyje w lasach, parkach, ogrodach.

Jak rudziki budują gniazdo?

Rudzik buduje gniazdo w kształcie czarki, miski. Gniazda zakłada w zaroślach, dziuplach, żywopłotach, roślinach pnących. Zdarza się, że Rudziki zakładają gniazda na ziemi, obok zwalonych pni drzew. Rudziki zdecydowanie rzadko zakładają gniazda na wysokich drzewach. Rudzik składa od 5 do 7 jaj. Jaja są nakrapiane. Jaj wysiaduje samica rudzika prze okres 12-14 dni. Młode Rudziki opuszczają gniazda po ok. 14 dniach. Młode Rudziki po opuszczeniu gniazda mają kolor ciemnobrunatny. Pióra – sterówki, młodych rudzików maja ostre, wąskie zakończenia. 

Gdzie żyją rudziki?

Rudzik występuje na terenie prawie całej Europy. Nie występuje na Islandii i północnej Skandynawii, północnej Rosji i południowej Ukrainy. W Europie Zachodniej występują cały rok – stąd w jego diecie ryby. Z Europy Północnej i centralnej migrują na zimę w rejon Morza Śródziemnego. Jednak zdarza się, że zimują równiej w Polsce. W czasie spędzania zimy w Polsce Rudziki jedzą pokarm roślinny. Jedzą wszystkie drobne owoce, które mogą znaleźć w miejscach gdzie przebywają.

Ptak podobny do rudzika to samiec muchołówki małej

Ptak podobny do rudzika to samiec muchołówki małej (Ficedula parva). Ubarwienie samca muchołówki małej jest bardzo podobne do rudzika. Różnica w ubarwieniu polega na tym, że czerwone ubarwienie piersi i brzucha samca muchołówki małej nie sięga oka, oraz brzegi ogona są białe. U rudzika czerwień piersi dotyka oka ptaka.

Jak śpiewają rudziki?

Rudziki śpiewają. Po przylocie z zimowisk, czasami już nawet pod koniec marca, samce rudzików zaczynają śpiewać wieczorami.  Przestają śpiewać w chwili, gdy już robi się ciemno. W tym czasie inne ptaki będące w Polsce już dawno śpią. W tym czasie samce rudzików są bardzo agresywne. Walczą o swoje terytorium. Po zdobyciu swoje terytorium samce Rudzików, zamiast walczyć swoją uwagę poświęcają samicom.

W dobrych i sprzyjających warunkach Rudzik może dożyć kilkunastu lat. 

Zauważono przypadki zabójstw wśród rudzików. Samce zabijają młode pochodzące od innych rodziców. 

Liczebność rudzików w Polsce szacuje się 2 200 000–2 700 000

Co je rudzik?

Rudzik je chrząszcze, larwy, robaki, małe ślimaki itp., często jagody, zwłaszcza nasiona drzew. W okresie lęgowym rudzik je prawie wyłącznie zwierzęta owady, małe pająki i drobne i dżdżownice. Późnym latem, jesienią i zimą uzupełnia rudzik je owoce i miękkie nasiona.

W poszukiwaniu pożywienia rudzik porusza się po ziemi małymi skokami, rzadko stawiając kroki. Rudzik znajduje owady, obracając liście, rzadziej wydziobuje z pni drzew.

W zimie rudzik często żeruje w karmnikach, gdzie preferuje tłuste pokarmy, takie jak tłuste jedzenie i ziarna.

Rudzik jest wszystkożerny. Jego pożywienie składa się głównie z larw, owadów, dżdżownic, ślimaków. Nie gardzi jednak niektórymi jagodami i uwaga rybami. We Francji zauważona, jak zimujące tam rudziki przejęły od zimorodków umiejętność łapania ryb w niezamarzniętych akwenach wodnych.

Różne rodzaje rudzików

  • Istnieją różne rodzaje tego małego, charakterystycznego ptaka, więc dowiedzmy się więcej o znanych odmianach:
  • Rudzik amerykański należy do rodziny drozdowatych, a jego łacińska nazwa to Turdus migratorius.
  • Rudzik amerykański, choć nie jest spokrewniony z rudzikiem europejskim, został tak nazwana po tym, jak kolonizatorom przypomniał im (Brytyjczykom) ich ulubiony rodzimy ptak.
  • Oba te ptaki wydają się dość podobne, a nawet mają podobny śpiew. Rudzik europejski należy do odziny muchołówkowatych (Muscicapidae), wcześniej rudzik zaliczany do drozdowatych (Turdidae).
  • Łacińska nazwa rudzika europejskiej to Erithacus Rubecula, który jest mniejszy niż rudzik amerykański. Rasa ta występuje głównie w Europie, zachodniej Azji i północnej części Afryki.
  • Rudziki śpiewają przez cały rok i tylko kilka gatunków migruje, inne są bardziej osiadłe.
  • Nazwa rudzik jest także używana w odniesieniu do kilku innych ptaków należących do rodziny drozdów w rodzaju Tarsiger i Erithacus.

Ciekawe cechy rudzików

  • Rudziki najczęściej przebywają na drzewach, ale czasami zdarza się, że budują swoje gniazda w nietypowych miejscach, takich jak skrzynki pocztowe, doniczki z roślinami czy kartony na buty.
  • Jedno z gniazd rudzika zostało nawet znalezione wewnątrz silnika samolotu używanego w czasie II wojny światowej. Poza tym przez większość czasu rudziki trzymają się z dala od ludzi.
  • Rudziki uwielbiają odwiedzać ogrody i parki, zwłaszcza jeśli mogą tam znaleźć stałe źródło pożywienia.
  • Jeśli chcesz zaprosić rudziki do swojego domu, po prostu rozłóż trochę jedzenia w karmiku dla ptaków, a być może wkrótce przylecą do Twojego ogrodu.
  • Rudziki są znane z tego, że mają bardzo wyjątkowy, melodyjny i przyjemny głos oraz piękny śpiew godowy.
  • Samce rudzika śpiewają, aby przyciągnąć samice, a także aby oznajmić swoje terytorium i odstraszyć inne ptaki.
  • Krtań dolna rudzików, czyli syrinx, zbudowana jest z wysoko rozwiniętego i złożonego zestawu mięśni, który pozwala im śpiewać na wysokim tonie o zróżnicowanych nutach oraz donośnym głosie, który przenosi się na duże odległości, nawet przy tak małym ciele.
  • Rudziki często wdają się w walki między sobą, czasem nawet tracąc z tego powodu życie.

Ciekawe fakty o rudzikach

Rudzik w ogrodzie

Rudziki są mile widzianymi gośćmi w naszych ogrodach przez cały rok, ale szczególnie zimą, gdy ich wesołe, czerwone piersi potrafią rozjaśnić nawet najbardziej ponury dzień.

W Wielkiej Brytanii rudziki są znane ze swojej przyjazności. Jednak w pozostałej części Europy są nieśmiałe i generalnie nie da się do nich podejść.

Wczesna śmierć rudzików

Prawie 75% rudzików umiera przed ukończeniem pierwszego roku życia, albo w szponach drapieżników, albo dlatego, że nie są w stanie same o siebie zadbać. W niektórych populacjach 10% zgonów dorosłych rudzików jest spowodowanych obroną ich terytorium.

Rudziki były ozdobą na kapelusze

W epoce wiktoriańskiej skórki rudzików były popularną ozdobą damskich kapeluszy.

Rudzik jest nieoficjalnym ptakiem narodowym

Rudzik dwukrotnie został uznany za ptaka roku Wielkiej Brytanii; po raz pierwszy w 1960 roku, a po raz drugi w 2015 roku. Jednak do tej pory nie zostało to oficjalnie uznane.

Również w Niemczech rudzik został wybrany dwa razy ptakiem roku w 1972 roku, po raz drugi w 2021 roku, co było inspiracją powstania tej strony www ptakroku.pl.

Pokrewieństwo rudzików

Każdy kontynent ma swoje własne gatunki rudzików, ale tylko rudziki japońskie i rudziki ryukyu, które są gatunkiem endemicznym dla wysp Ryukyū w Japonii są blisko spokrewnione z robiniami europejskimi.

Agresywne rudziki

Rudziki mogą wyglądać uroczo, ale nie chciałbyś spotkać z nimi. Te terytorialne ptaki będą bezwzględnie bronić swojego terytorium. Spory rudzików są często rozstrzygane przez śpiew i język ciała. Jeśli to się nie uda, szybko dochodzi do rękoczynów i walk na śmierć i życie.

Kiedy krew im się burzy, rudziki nie tylko atakują innych żywych przedstawicieli swojego gatunku. Znane są z tego, że potrafią wyładować swój gniew na martwych ptakach, modelach rudzików, pękach czerwonych piór, a nawet czerwonych brodach.

Chemiczne rudziki

Rudziki wykorzystują nieostrożne mrówki i stonogi jako rodzaj środka owadobójczego. Schwytany w dziób ptaka, nieszczęsny bezkręgowiec uwalnia swoją obronną broń chemiczną. Następnie rudzik wciera te związki w całe swoje pióra, aby pozbyć się pasożytów takich jak roztocza i kleszcze.

Śpiew rudzika

Znane ze swojej radośnie melodyjnej pieśni, rudziki wydają mnóstwo innych dźwięków. Jest to głośne, prawie metaliczne "tykanie", a także wysokie "sapanie", które jest również wydawane, gdy są wzburzone.

Konkurencyjne samce rudzików często śpiewają w duecie ze sobą. Samice śpiewają również, choć nie tak energicznie jak chłopcy i tylko w okresie poprzedzającym sezon lęgowy.

Ze względu na sztuczne oświetlenie rudziki często śpiewają w nocy i czasami mylone są ze słowikami, mimo że są jednymi z najpospolitszych ptaków śpiewających nocą.

Jesienią i zimą można zauważyć, że rudziki śpiewają "pod nosem", z delikatnym trzepotaniem gardła, ale bez dźwięku. Jest to zachowanie nazywane podśpiewywaniem, często wykazywane przez młode ptaki, które ćwiczą swój repertuar przed pierwszym sezonem lęgowym.

Oczy rudzika

Spójrz w wielkie oczy rudzików. Są one doskonale przystosowane dla ptaka, który spędza większość czasu w ciemnym, ciemnym podszyciu lasów i żywopłotów.

Rudzik w mitologii

Thor, norweski bóg gromu podobno lubił kolor czerwony. Stąd też rudzik stał się symbolem nadejścia burzliwej pogody. Ogniste ubarwienie piersi ptaka miało również konotacje w mitologii celtyckiej, gdzie zabicie rudzika przynosiło śmierć lub stratę w wyniku pożaru.

Samiec i samica rudzika

Trudno byłoby zauważyć różnicę między samicą rudzików a samcem. Przeciętnie samiec jest nieco większy i cięższy - ale w sezonie lęgowym samica niosąca jaja może ważyć więcej niż jej kolega. Inne subtelne wskazówki mogą obejmować kształt szczytu na głowie ptaka, gdy patrzy się na niego z góry.

Rudzik drozd, a jednak nie

Kiedyś uważano, że rudzik jest rodzajem drozda. Jednak najnowsze badania genetyczne łączą go z muchołówkami i czatowniami. Wystarczy spojrzeć i posłuchać słowika - członka rodziny czatowni - a podobieństwo jest oczywiste.

Mowa ciała rudzika

W sezonie lęgowym można zaobserwować wiele wysoce wystylizowanej mowy ciała. Podniesione ogony, ukłony oraz ogon i głowa uniesione do góry to klasyczne oznaki zagrożenia dla rywalizujących rudzików. Pióra gardłowe mogą być również puszyste, aby ptaki wyglądały na większe.

Nazwa łacińska rudzika

Znana nazwa naukowa rudzika europejskiego to erithacus rubecula. Erithracus pochodzi od greckiego "erithakos", ogólnego odniesienia do małego ptaka. Rubecula pochodzi od łacińskiego "rubeus", oznaczającego krzew, oraz przyrostka "cola", oznaczającego mieszkańca. Istnieje dziewięć europejskich podgatunków rudzików.

Zaokrąglone rudziki

Podobnie jak wiele innych ptaków leśnych, takich jak sikory niebieskie i wielkie, rudziki mają stosunkowo krótkie, zaokrąglone skrzydła. Taki profil umożliwia szybkie manewrowanie w gęsto zalesionym środowisku.

Czerwona pierś

Czerwona pierś jest używana jako flaga terytorialna przez dorosłe rudziki. Młode osobniki nie wykształcają własnej przez kilka tygodni po opuszczeniu gniazda. Aby zminimalizować ryzyko bycia zaatakowanym przez własnych rodziców po wyfrunięciu.

 

Inne fakty o rudzikach

  • Rudziki są wszystkożerne, uwielbiają zbierać z ziemi robaki i owady. Lubią też jeść małe, słodkie jagody i owoce, a nawet małe nasiona i orzechy.
  • Czasami rudziki mogą upić się z powodu zbyt dużej ilości sfermentowanych jagód, przez co mogą wykazywać pijackie zachowania, takie jak potykanie się i upadki podczas chodzenia.
  • Rudzik amerykański jest ptakiem państwowym w USA dla trzech stanów: Connecticut, Michigan i Wisconsin.
  • Rudziki amerykańskie zazwyczaj grzędują razem, mieszkają razem i składają jaja na jednym drzewie. Takie grupy rudzików nazywane są grzędami.
  • Ponieważ rudziki są ptakami śpiewającymi, mają oczywiście bardzo piękne głosy. Mówi się, że śpiew rudzika zwiastuje początek wiosny. Rudziki są też ostatnimi ptakami, które słychać przed zachodem słońca.
  • Jaja rudzików mają kolor zielonkawo-niebieski, a nie biały.
  • Samce rudzików opiekują się swoją partnerką, gdy samica gniazduje, przynosząc jej robaki i pożywienie, a także opiekują się pisklętami, dopóki nie będą w stanie latać.

Legenda rudzika

Popularny mit dotyczący rudzików odnosi się do tego, skąd wzięła się jego czerwona pierś.  Legenda głosi, że rudzik ulitował się nad Chrystusem, gdy ten leżał na krzyżu, i zaczął wyrywać ciernie z korony cierniowej.  Krew zabarwiła go i stąd jego czerwona pierś.

Irlandzkie przysłowie mówi: "Robin i strzyżyk to dwaj święci ludzie Boga".  Istnieje wiele irlandzkich wariacji na temat powyższego mitu.

W pewnej opowieści ludowej rudzik przyleciał, aby zobaczyć Dzieciątko Jezus w żłóbku. Dzieciątko wyciągnęło rękę, aby dotknąć ptaka, co spowodowało, że ten zarumienił się z szacunku, a jego pierś na zawsze pozostała szkarłatna. 

Nie jest jasne, dlaczego rudzik tak bardzo kojarzy się w Wielkiej Brytanii z chrześcijaństwem, ale bez wątpienia jest bożonarodzeniowym ptakiem, pojawiającym się na wielu kartkach świątecznych i dekoracjach w Wielkiej Brytanii.

Długość życia rudzika

Najstarszy wiek zaobrączkowanego rudzika jak dotąd odnotowano w Czechach, miał 19 lat i 4 miesięcy, znaleziony martwy

Wielkość rudzików

Długość ciała rudzika 13,5 - 14 cm

Waga ciała rudzika 16 - 18 g.

Długość życia rudzików

Przeciętnie dwa lata

Liczba jaj w gnieździe rudzika

5 -8 jaj żółtawych z czerwonobrązowymi plamkami

Liczba lęgów

Dwa lęgi w roku

Nazwa Rudzika w innych językach:

  • Angielski – European Robin
  • Niemiecki – Rotkenhchen
  • Francuski – Rougegorge familier
  • Rosyjski – Zarianka malinowa

Ptaki Polski

Sikorka Bogatka Parus major ptak roku rggerg

Sikorka Bogatka
Sikorka bogatka jest dobrze znana w miastach, a jej śpiew wiosną można usłyszeć niemal w każdej miejscowości. Jej kształt jest bardzo zwarty i nieco doniczkowaty. Czarna…

bak Ptak Botaurus stellaris

Ptak bąk to średniej wielkości samotny ptak błotny z rodziny czaplowatych. Wielkość bąka może się zmieniać w zależności od dostępnego pokarmu lub warunków pogodowych.
Ptak Bąk…

Cierniowka Sylvia communis ptak roku wfjwoj

Cierniówka
Cierniówka jest najpospolitszym ptakiem na wielu obszarach. Najmniejsze krzewy wystarczą jako podpory dla jego gniazda, jeśli otaczające rośliny pokrywają go w pewnym stopniu.

Jaskolka Dymowka Hirundo rustica ptak roku yqwhu

Jaskółka Dymówka
Jaskółka to symbol lata i powietrzny akrobata. Ptak o natychmiast rozpoznawalnej sylwetce, szybka jaskółka potrafi prześcignąć większość drapieżników.
Jaskółki są

Kapturka Sylvia atricapilla ptak roku 76gug

Kapturka
Nazwany po charakterystycznej czarnej czapeczce samca, ten mały ptaszek przylatuje do Polski każdej wiosny, przynosząc ze sobą słodki dźwięk swojej pięknej piosenki.
Kapturka jest…

Kopciuszek zwyczajny Phoenicurus ochruros ptak roku 8hha

Kopciuszek zwyczajny
Kopciuszek jest małym ptakiem, który przystosował się do życia w miastach i parkach miejskich. Nazwa kopciuszek zwyczajny pochodzi od upierzenia samca, który jest…

Kos Turdus merula ptak roku 5645

Kos
Kosy to strażnicy ogrodu. Sławni piosenkarze. Znajomi przyjaciele. Te uwielbiające słońce dżdżownice są stałymi gośćmi w brytyjskich ogrodach.
Samce kosów są całkowicie czarne.

Mazurek Passer montanus ptak roku 78yhsa

Mazurek
Mazurek to nieśmiały miłośnik wsi. Mazurek jest rzadko widywany w pobliżu ludzi, ale można go zauważyć na nizinnych terenach rolniczych, gdy jest trochę ziarna do…

Napisz do nas

Ptak Roku

ul. Zimowa 8

05-500 Nowa Iwiczna

Konkurs Ptak Roku 2023

Oddaj głos na swojego ulubionego ptaka i dowiedz się więcej o polskiej faunie!