Internauci portalu ptakroku.pl w plebiscycie wybrali dudka na ptaka roku 2026 w Polsce.
Dudek zdobył 24,51% głosów.
Kolejne miejsca w konkursie na Ptaka Roku 2026 w Polsce zajęły:
- Wrona siwa (Corvus corone) otrzymała 11,43% głosów.
- Muchołówka mała (Ficedula parva) otrzymała 10,61% głosów.
Bardzo dziękuję za każdy głos i tak liczy udział w konkursie!
Konkurs na ptaka roku 2026 w Polsce zakończył się 31.12.2025 o 23:59:59. Ostatnia osoba oddała głos na Ptaka Roku 2026 31.12.2025 o godzinie 22:53:00.
W plebiscycie na Ptaka Roku 2026 w Polsce wzięli udział internauci z Polski oraz 21 innych krajów od Norwegii, Finlandii i Szwecji rozpoczynając, poprzez USA, Niemcy, Niderlandy, Wielką Brytanię, Włochy, Czechy, Francję, Bułgarię, Irlandię, Szwajcarię, Rumunię, Ukrainę, Austrię, Turcję, Mołdawię, a na Indiach, Australii i Nowej Zelandii kończąc. W sumie wszystkie, ważne głosy z zagranicy stanowiły tylko 0,86% wszystkich oddanych głosów.
Podziękowania
Istotny wpływ na wyniki plebiscytu na Ptaka Roku 2026 w Polsce miała publikacja na portalu National Geographic. https://www.national-geographic.pl/przyroda/raniuszek-ptak-roku-2025-w-polsce/ opublikowana 21.12.2025, 14:31. Autorem wiadomości jest Aleksander Kusznir. Bardzo Panu za nią dziękuję! Po ukazaniu się tej informacji wielu internautów dowiedziało się o plebiscycie oraz oddało głos. Uczyniła plebiscyt dużo bardziej rozpoznawalnym.
Opisy zwycięzców
Krótkie opisy dudka, zwycięzcy plebiscytu Ptak Roku 2026 w Polsce, oraz wrony siwej i muchołówki małej, ptaków, które zajęły drugie i trzecie miejsce.
Ptak dudek (Upupa epops)
Dudek (Upupa epops) to jeden z najbardziej charakterystycznych ptaków spotykanych w Polsce, łatwy do rozpoznania nawet dla osób, które na co dzień nie interesują się ornitologią. Jego ciepłe, rudopomarańczowe ubarwienie kontrastuje z wyraźnie czarno-białymi pasami na skrzydłach i ogonie, a najbardziej efektownym elementem wyglądu dudka jest wachlarzowaty czub na głowie. Dudek zazwyczaj nosi go złożonego, lecz w chwilach pobudzenia, niepokoju lub podczas zalotów potrafi rozłożyć go niczym koronę, co sprawia niezwykle widowiskowe wrażenie.
W Polsce dudek jest ptakiem lęgowym, który pojawia się późną wiosną, najczęściej w kwietniu lub maju, po powrocie z zimowisk w Afryce. Preferuje krajobrazy otwarte i półotwarte – skraje lasów, łąki, pastwiska, stare sady oraz tereny rolnicze z pojedynczymi drzewami. Bardzo ważna jest dla niego obecność miejsc lęgowych, takich jak dziuple w starych drzewach, szczeliny w murach, budynkach gospodarczych czy nawet budkach lęgowych. Dudek nie buduje klasycznego gniazda, składając jaja bezpośrednio w wybranej kryjówce.
Jednym z najbardziej niezwykłych aspektów biologii dudka jest sposób obrony gniazda. Samica wysiadująca jaja oraz pisklęta wytwarzają wydzielinę o bardzo intensywnym, nieprzyjemnym zapachu, przypominającym rozkładające się mięso. W połączeniu z brakiem sprzątania gniazda tworzy to skuteczny mechanizm odstraszający drapieżniki i pasożyty. Co ciekawe, zapach ten pełni również funkcję antybakteryjną, zwiększając szanse przeżycia młodych.
Dudek jest ptakiem owadożernym i odgrywa ważną rolę w ekosystemie. Żywi się głównie dużymi owadami, chrząszczami, świerszczami, mrówkami oraz ich larwami, które wyszukuje na ziemi, posługując się długim, cienkim i lekko zakrzywionym dziobem. Często można zaobserwować, jak chodzi po trawie lub odkrytej glebie, systematycznie sondując podłoże. Złapane ofiary potrafi uderzać o ziemię, aby pozbyć się twardych części ciała, zanim je połknie.
Dudki są monogamiczne, tworząc silne więzi z partnerami. Gniazdują w zagłębieniach, takich jak dziuple drzew, i często korzystają z tego samego miejsca gniazdowania rok po roku. Dudki są znane ze swoich wyszukanych zalotów, podczas których samiec podnosi i opuszcza pióra na czubku głowy, a oba ptaki wydają serię głosów i ścigają się. Samce i samice mają prawie identyczne upierzenie, ale samice są zazwyczaj nieco bardziej matowe niż ich partnerzy.
W polskiej awifaunie dudek uchodzi za gatunek nieliczny i lokalny. Jego liczebność zmniejsza się głównie z powodu intensyfikacji rolnictwa, stosowania pestycydów oraz zanikania starych drzew i tradycyjnych zabudowań, które zapewniały miejsca lęgowe. Mimo to wciąż można go spotkać w sprzyjających siedliskach, a jego charakterystyczny, miękki głos przypominający „hup-hup-hup” bywa jednym z najbardziej rozpoznawalnych dźwięków wiosennego krajobrazu wiejskiego.
Dudki szczególnie chętnie żerują na odchodach zwierzęcych i kupach gnoju, szukając chrząszczy. Do sondowania ziemi używają długiego, zakrzywionego dzioba. Lubią żerować na gołej ziemi lub w miejscach, gdzie trawa jest krótko przycięta. Podczas żerowania dudki często można podejść z bliska, ponieważ nie zwracają one uwagi na ludzi. Kiedy zostaną spłoszone, odlatują, niezmiennie podnosząc czubek po wylądowaniu. Ulubionymi miejscami gniazdowania są dziuple w drzewach, ale wykorzystują również odpowiednie budki lęgowe.
Dudek w Polsce objęty jest ochroną gatunkową i stanowi symbol bogactwa tradycyjnego krajobrazu. Jego obecność świadczy o zachowaniu równowagi między działalnością człowieka a naturą, a każde spotkanie z tym ptakiem pozostaje na długo w pamięci ze względu na jego egzotyczny wygląd i niecodzienne zachowanie.
W Europie Hiszpania posiada zdecydowanie największą populację w Europie, ale dudki są również powszechne w Portugalii, południowej Francji, Włoszech, na Bałkanach i w Grecji.
Nazwa ptaka dudek:
Nazwa ptaka dudek ma pochodzenie dźwiękonaśladowcze i jest bezpośrednio związana z jego charakterystycznym głosem. W języku polskim słowo „dudek” naśladuje miękkie, głuche wołanie samca, które brzmi jak powtarzane „dup-dup” lub „hup-hup”. Ten odgłos jest najczęściej słyszany wiosną, w okresie lęgowym, i rozchodzi się daleko po otwartym krajobrazie, co sprawiło, że już dawno temu zwrócił uwagę ludzi i stał się podstawą nazwy ptaka.
Podobne zjawisko występuje w wielu innych językach europejskich, gdzie nazwy dudka również wywodzą się od jego głosu. W języku łacińskim nazwano go Upupa, co także jest próbą oddania brzmienia jego nawoływania. Drugi człon nazwy naukowej, epops, pochodzi z greki i również odnosi się do tego samego dźwięku. Cała nazwa gatunkowa Upupa epops jest więc w pełni dźwiękonaśladowcza i należy do klasycznych przykładów nazw ptaków utworzonych na podstawie ich głosu.
Dzięki temu dudek jest dziś ciekawym przykładem ptaka, którego nazwa w języku polskim, łacinie i grece łączy tradycję ludową z naukową i pokazuje, jak silny wpływ na język miała bezpośrednia obserwacja przyrody.
Przysłowie „Każdy dudek ma swój czubek”
Przysłowie „Każdy dudek ma swój czubek” odnosi się do indywidualności i naturalnej skłonności ludzi do podkreślania własnych cech, poglądów lub ambicji. Tak jak dudek ma charakterystyczny czub na głowie, który go wyróżnia, tak każdy człowiek ma coś swojego – własny styl, sposób myślenia albo potrzebę pokazania się innym.
Powiedzenie bywa używane z lekkim przymrużeniem oka, czasem żartobliwie, a czasem ironicznie. Może oznaczać zarówno naturalną dumę z tego, kim się jest, jak i skłonność do przechwałek czy wywyższania się. W praktyce przysłowie przypomina, że różnorodność jest czymś normalnym, a chęć zaznaczenia swojej odrębności to cecha wspólna dla wszystkich ludzi.
Ciekawostki o dudku:
- Dudek w Polsce objęty ścisłą ochroną.
- W starożytnym Egipcie był uważany za świętego.
- W starożytnej Persji dudek był czczony, symbolizował cnotę.
- W Koranie, dudek jest posłańcem króla Salomona. Dudek to posłaniec, który przynosi ważne wieści o królowej Saby (Bilqis) i czczeniu słońca w jej królestwie, co prowadzi do jej nawrócenia na monoteizm. Dudek pełni rolę zwiadowcy, obserwuje królestwo królowej i dostarcza list Salomona, w którym zaprasza ją do czczenia Boga.
- Dudki są szeroko rozpowszechnione w Indiach i odnotowano ich obecność na Mount Everest na wysokości 7 900 mnpm.
- Dudek potrafi rozkładać skrzydła, udając jaszczurkę, by odstraszyć drapieżniki.
- Dudek (Upupa epops) był wybrany na ptaka roku: w Niemczech w 1976 oraz 2022 roku, Armenii w 2014, na Białorusi w 2013, na Łotwie w 2014, na Słowacji w 2022, na Węgrzech w 2015.
- Dudek pojawia się w logo Uniwersytetu w Johannesburgu i jest oficjalną maskotką sportową tej uczelni.
- Gminy Armstedt i Brechten w Niemczech mają dudki w swoich herbach.
- Ptak narodowy: Jest narodowym ptakiem Izraela.
Ptak wrona siwa (Corvus corone)
Wrona siwa (Corvus corone) to jeden z najbardziej inteligentnych i zaradnych ptaków spotykanych w Polsce. Łatwo ją rozpoznać po kontrastowym ubarwieniu – szare ciało łączy się z czarną głową, skrzydłami i ogonem, co nadaje jej surowy, ale elegancki wygląd. Doskonale przystosowała się do życia w pobliżu człowieka i równie często można ją zobaczyć na polach, jak i w centrach miast, parkach czy na osiedlach.
Wrona siwa słynie z niezwykłej bystrości. Wrony siwe potrafią rozwiązywać proste problemy, zapamiętują miejsca z pożywieniem i szybko uczą się nowych zachowań, obserwując otoczenie. Są wszystkożerne, dzięki czemu łatwo dostosowują dietę do warunków – zjadają owady, drobne zwierzęta, padlinę, nasiona, a zimą chętnie korzystają z resztek pozostawionych przez ludzi.
Wrona siwa jest także ptakiem bardzo towarzyskim i czujnym. Często ostrzega inne osobniki przed zagrożeniem głośnym, chrapliwym krakaniem, a jej obecność w krajobrazie stała się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów polskiej przyrody, zwłaszcza w chłodniejszych porach roku.
Ptak muchołówka mała (Ficedula parva)
Muchołówka mała (Ficedula parva) to niepozorny, ale niezwykle ciekawy ptak, który w Polsce występuje głównie w starych, wilgotnych lasach liściastych i mieszanych, zwłaszcza tam, gdzie dominują graby, dęby i buki. Jej delikatna sylwetka i stonowane ubarwienie sprawiają, że łatwo ją przeoczyć, jednak uważny obserwator może zwrócić uwagę na samca z wyraźnie pomarańczowym gardłem, które w okresie lęgowym staje się jego znakiem rozpoznawczym.
Muchołówka mała prowadzi raczej skryty tryb życia i rzadko zapuszcza się w otwarte przestrzenie. Najczęściej można ją usłyszeć, zanim się ją zobaczy, ponieważ jej śpiew jest cichy, melodyjny i subtelny, zupełnie niepasujący do gwaru lasu. Ptaki te polują głównie na drobne owady, które chwytają zręcznymi wypadami z gałęzi, wykazując dużą precyzję i refleks.
W polskiej awifaunie muchołówka mała uznawana jest za gatunek nieliczny i lokalny, silnie związany z naturalnymi, mało przekształconymi lasami. Jej obecność bywa traktowana jako oznaka dobrze zachowanego ekosystemu leśnego, a każde spotkanie z tym drobnym ptakiem jest dla miłośników przyrody prawdziwą nagrodą za cierpliwą obserwację.
Dziękuję wszystkim za oddane głosy.
Zapraszam do udziału w konkursie: Ptak Roku 2027 w Polsce.