Ptak jarząbek to ptak z rodziny kurowatych (Phasianidae). Jest to niewielki ptak, który dorasta do około 45 cm długości i waży do mniej niż 500 gramów. Samce są zazwyczaj większe i cięższe od samic. Jarząbek jest znacznie mniej znany niż głuszec czy cietrzew, ale niezwykle ciekawy biologicznie. Jest ptakiem osiadłym, skrytym i trudnym do zaobserwowania, silnie związanym z naturalnymi, wilgotnymi lasami. Prowadzi cichy, skryty tryb życia i niemal nigdy nie opuszcza gęstych drzewostanów. Zazwyczaj zdradza swoją obecność jedynie krótkim lotem lub delikatnym gwizdem.

Jarząbek jest wielkości kuropatwy (Perdix perdix). Jest niepozornie brązowo ubarwiony, podogonie jest białawe z ciemnobrązowymi i rdzawymi plamami, ogon jest szarawy z czarnym pasem końcowym. Samce mają dodatkowo czarne gardło, obrzeżone białym pasem. Zarówno samiec jak i samica mają krótki ogon na czubku głowy.

Jarząbek ma charakterystyczne pióra w kolorze brązowo-szarym, które umożliwiają mu doskonale kamuflować się wśród liści i gałęzi. Na skrzydłach i ogonie ma białe paski, a podbrzusze jest jaśniejsze niż reszta ciała. Samiec ma dodatkowo czerwony brew i kark oraz ciemne pióra na piersi.

Jarząbki występują w lasach, na obrzeżach lasów i na łąkach w Europie i Azji. Są ptakami wędrownymi, zimę spędzają w dolinach górskich lub w lasach iglastych.

Jarząbki są wszystkożerne, ich dieta składa się z owadów, jagód, kiełków roślin, a także z nasion i pąków. Żywią się na ziemi, ale potrafią też lecieć na niewielkiej odległości.

Jarząbki są monogamiczne, tworzą pary na całe życie. Okres godowy zaczyna się wczesną wiosną. Samiec walczy z innymi samcami o terytorium i dostęp do samic. Gniazdo buduje na ziemi wśród krzewów i traw. Samica składa od 8 do 14 jaj, które wysiaduje przez około 3 tygodnie. Po wykluciu pisklęta pozostają z rodzicami przez około 3 miesiące.

Cechy charakterystyczne jarząbka

• krępa sylwetka, krótki ogon,
• upierzenie brązowo-szare, drobno cętkowane – doskonały kamuflaż,
• jasna brew nad okiem,
• u samca wyraźna czarna plama na gardle,
• u samicy plama mniejsza lub słabo widoczna.

Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego – poza plamą gardłową ptaki są do siebie bardzo podobne.

Głos

Jarząbek jest ptakiem raczej cichym. Najbardziej znany jest jego wysoki, przeciągły gwizd, często zapisywany jako „piiiih” lub „tiiiu”.

Głos ten: służy do kontaktu między osobnikami,

jest najczęściej słyszalny wczesną wiosną.

Jarząbek preferuje:

• wilgotne lasy iglaste i mieszane,

• stare drzewostany z gęstym podszytem,

• lasy bagienne, doliny potoków,

• miejsca bogate w krzewy (leszczyna, wierzba, jarzębina).

Kluczowe znaczenie ma zróżnicowana struktura lasu – nie występuje w monokulturach gospodarczych.

Wielkość jarząbka

Długość ciała jarząbka od 36 do 45 cm

Rozpiętość skrzydeł jarząbka od 50 do 62 cm.

Masa ciała jarząbka od 375 do 475 g.

Ile jaj skalda jarząbek?

Jarząbek składa od 8 do 14 jaj. Jaja są jasnobrązowe i mają rdzawe kropki.

Co je jarząbek?

Jarząbek je głównie rośliny jak pąki roślin, jagody, borówki.

Jarząbek ciekawostki

• Populacja jarząbka w Polsce 15 000 - 20 000 par.
• Jarząbek jest najmniejszym kurakiem Europy.
• Jarząbek jest kurakiem „ciszy” – w przeciwieństwie do głuszca czy cietrzewia nie odbywa widowiskowych toków.
• Dzięki maskującemu upierzeniu bywa widziany częściej… przez przypadek, niż w wyniku celowej obserwacji.

Źródła zdjęć i treści:

• Ocena liczebności populacji ptaków lęgowych w Polsce w latach 2008–2012 wyd. 2015 Tomasz Chodkiewicz, Lechosław Kuczyński, Arkadiusz Sikora, Przemysław Chylarecki, Grzegorz Neubauer, Łukasz Ławicki, Tadeusz Stawarczyk.
• Breeding Birds of Europe: Divers to Auks v. 1: A Photographic Handbook Autorzy: Alfred Limbrunner, Manfred Pforr.
• Peterson Field Guide To Birds Of North America, Second Edition (Peterson Field Guides). Autor Roger Tory Peterson.
• Ptaki krukowate Polski Autorzy: Leszek Jerzek , Brendan P. Kavanagh , Piotr Tryjanowski.
• Przewodnik Collinsa. Autorzy: Lars Svensson, Killian Mullarney, Dan Zetterstrom.
• Ptaki The Sibley Guide to Birds, 2nd Edition (Sibley Guides). Autor: David Allen Sibley.
• The Audubon Society Encyclopedia of North American Birds Autorzy: Terres, John K.
• Europe's Birds. Autorzy: Andy Swash, Rob Hume, Hugh Harrop, Robert Still.
• Encyklopedia ilustrowana. Autor: Andrzej G. Kruszewicz.
• Ptaki Polski Dominik Marchowski com.pl.
• Ptaki świata Autor: praca zbiorowa.
• https://pl.wikipedia.org/
• https://pixabay.com/