Biegus wielki

Biegus wielki to średniej wielkości ptak wędrowny z rodziny bekasowatych, który nie wyróżnia podgatunków. Długość ciała tego ptaka wynosi od 26 do 28 cm, rozpiętość skrzydeł od 56 do 66 cm, a masa ciała waha się między 115 a 248 g. Charakterystyczna sylwetka, smukły dziób oraz ciemne nogi sprawiają, że biegus wielki jest łatwo rozpoznawalny wśród siewkowców podczas lotu i na żerowiskach, gdzie ujawnia swój typowo migrujący tryb życia.

Biegus wielki - pożywienie, tryb życia

W czasie sezonu lęgowego biegus wielki zasiedla arktyczną tundrę północno-wschodniej syberii, gdzie żeruje przede wszystkim na bezkręgowcach. Poza okresem lęgowym można go spotkać w strefie przybrzeżnej mórz i oceanów, gdzie na płyciznach i błotnistych brzegach poszukuje drobnych skorupiaków, mięczaków oraz robaków. W okresie lęgowym dieta biegusa wielkiego bywa uzupełniana niewielką ilością pokarmu roślinnego, co świadczy o jego elastyczności żerowania w różnych warunkach środowiskowych.

Biegus wielki - dymorfizm płciowy, zwyczaje godowe

W szacie godowej samiec biegusa wielkiego wyróżnia się białą głową, szyją i piersią gęsto pokrytą czarnymi plamami oraz czarnym grzbietem i pokrywami skrzydłowymi ozdobionymi dużymi rdzawymi łatami na łopatkach. Spód ciała pozostaje biały, a dziób i nogi czarne. Samica jest zwykle nieco większa niż samiec i ma mniejsze, mniej żywo zabarwione łaty. Po sezonie godowym obie płcie przechodzą w upierzenie spoczynkowe – wierzch ciała staje się bladoszary, a na spodzie pojawiają się ciemne cętki, co ułatwia kamuflaż na niespokojnym tle tundry.

Występowanie biegusa wielkiego

Podczas lęgów biegus wielki zasiedla rozległe obszary północno-wschodniej syberii, skąd wyrusza na zimowiska na południe. Zimuje głównie w azji południowo-wschodniej oraz w australii, a także na wybrzeżach oceanu indyjskiego – od półwyspu arabskiego przez pakistan, indie aż po bangladesz. Do polski zalatuje wyjątkowo; odnotowano jedynie dwa przypadki przelotów nad naszym krajem: w dniach 15–19 września 2001 roku nad zbiornikiem turawskim oraz 17 lipca 2014 roku w rejonie ujścia wisły.

Inne polskie ptaki spokrewnione z biegusem wielkim

• Biegus zmienny – pospolity podczas przelotów, również zaliczany do rodzaju calidris.
• Biegus rdzawy – spotykany głównie na nadmorskich płyciznach, wykazuje podobne zwyczaje żerowe.

Status ochrony biegusa wielkiego

Biegus wielki od 2015 roku jest klasyfikowany przez międzynarodową unię ochrony przyrody (iucn) jako gatunek zagrożony (en), co wynika ze znaczącego spadku liczebności populacji odbywającej migracje na drenowanych i degradujących się obszarach postoju. Wcześniej, od 2010 roku ptak był uznawany za gatunek narażony (vu), a jeszcze wcześniej za gatunek najmniejszej troski (lc). Według szacunków wetlands international z 2007 roku, światowa populacja biegusa wielkiego liczyła około 292–295 tysięcy osobników, co podkreśla potrzebę ochrony kluczowych siedlisk tego gatunku. W polsce biegus wielki podlega ścisłej ochronie gatunkowej, choć jego pojawienie się na terenie kraju jest niezwykle rzadkie.

Biegus wielki - ciekawostki

• Biegus wielki potrafi pokonać w czasie migracji dystans przekraczający 15 000 km, co czyni go jednym z najbardziej wytrzymałych wędrowców wśród siewkowców.
• Do momentu pierwszego odnotowania w polsce ptak był uważany za jednego z ostatnich niezaobserwowanych w kraju gatunków – jego dwa stwierdzenia są na liście najcenniejszych rekordów ornitologicznych.
• Biegus wielki wykorzystuje do żerowania zarówno płycizny morskie, jak i większe, słodkowodne zbiorniki, dzięki czemu jego zdolność adaptacji do różnych środowisk jest wyjątkowa.