Australia wybrała Ptaka Roku 2025

Zwycięża paszczak australijski. Podargus strigoides

Konkurs na Ptaka Roku 2025 w Australii, organizowany jest przez BirdLife Australia. Dziesiątki tysięcy osób oddały swoje głosy, pokazując zarówno ogromne zainteresowanie ptakami, jak i wrażliwość australijskiej fauny na zagrożenia środowiskowe. Tegoroczna edycja była wyjątkowo wyrównana i pełna silnych kandydatów – od ikon ochrony przyrody po gwiazdy mediów społecznościowych.

Silni kandydaci do tytułu

Żałobnica białosterna. Zanda baudinii

Kolejnym mocnym kandydatem była żałobnica białosterna, efektowny ptak z południowo-zachodniej Australii. Jej długi, smukły dziób jest idealnie przystosowany do wydobywania nasion z drzew marri i jarrah. Dawniej uznawana za szkodnika, dziś zmaga się z nielegalnymi polowaniami, górnictwem i masowym wylesianiem.

Kakadu krasnogłowa. Callocephalon fimbriatum

Sympatię publiczności po raz kolejny zdobyła kakadu krasnogłowa. Jaskrawoczerwony czubek samca i charakterystyczny, skrzypiący głos czynią ją jednym z najbardziej rozpoznawalnych ptaków Australii.
Po pożarach, które zniszczyły niemal jedną trzecią jej siedlisk, gatunek ten został w 2022 roku oficjalnie uznany za zagrożony wyginięciem.

Zwycięzca: paszczak australijski

Po trzech latach zajmowania drugiego miejsca paszczak australijski wreszcie sięgnęła po tytuł Ptaka Roku 2025 w Australii, zdobywając ponad 11 851 głosów. Zwycięstwo to ugruntowało jej status jednego z najbardziej lubianych ptaków Australii.

Choć często mylona z sową, paszczak australijski jest bliżej spokrewniona z lelkami, a nawet – ewolucyjnie – z kolibrami. Jej zakrzywiony dziób, szerokie żółte oczy i niezwykłe podobieństwo do złamanej gałęzi sprawiły, że zyskała miano „najbardziej instagramowego ptaka świata”.

Mistrz kamuflażu i nocny łowca

Paszczak australijski występuje na większości obszaru Australii – od buszu po ogrody podmiejskie. Żywi się owadami, żabami, gadami i drobnymi ssakami.
W ciągu dnia doskonale wykorzystuje swój kamuflaż: nieruchomieje na gałęzi, wyciąga ciało ku górze i przymyka oczy, imitując fragment kory lub złamaną gałąź. Jej srebrzystoszare upierzenie sprawia, że nawet doświadczeni obserwatorzy ptaków mogą przejść obok niej, niczego nie zauważając.

Zagrożenia mimo popularności

Choć gatunek wciąż jest stosunkowo liczny, jego przyszłość nie jest pewna. Największe zagrożenia to:

• utrata siedlisk na skutek urbanizacji,
• wtórne zatrucia rodentycydami, które kumulują się w organizmach ofiar i szczególnie dotykają nocne drapieżniki.

Ekolodzy podkreślają, że ograniczenie stosowania tych chemikaliów oraz ochrona miejsc lęgowych będą kluczowe dla zachowania tego niezwykłego ptaka.

Po latach niepowodzeń ptak przypominający kłodę, z hipnotyzującym spojrzeniem, w końcu wzbił się na szczyt. Paszczak australijski – Ptak Roku 2025 w Australii – stała się symbolem zarówno uroku, jak i kruchości tamtejszej przyrody.

Źródło: birdlife.org.au

Sokół nowozelandzki kārearea Ptakiem Roku 2025

Sokół nowozelandzki kārearea (Falco novaeseelandiae) został ogłoszony Ptakiem Roku 2025 w jubileuszowej, 20. edycji prestiżowego konkursu organizowanego przez Forest & Bird w Nowej Zelandii. Od samego początku głosowania kārearea wysunął się na prowadzenie i nie oddał pierwszego miejsca aż do końca, zdobywając tytuł w rekordowo licznej rywalizacji.

Rekordowe zainteresowanie konkursem

Rok 2025 przyniósł bezprecedensowe zaangażowanie społeczne. W internetowym głosowaniu udział wzięło ponad 75 000 osób, a ważnych głosów oddano 67 675. Głosujący pochodzili aż z 123 krajów, przy czym 87% głosów oddano w Nowej Zelandii.
W konkursie startowały 73 rodzime gatunki ptaków, a każdy z nich miał własnego wolontariusza pełniącego rolę menedżera kampanii. Efektem była prawdziwa eksplozja kreatywności w sieci – od ręcznie rysowanych plakatów, przez filmy, aż po memy, które na wiele tygodni zdominowały internetową przestrzeń Aotearoa. Aotearoa to maoryska nazwa Nowej Zelandii, oznaczająca „Kraj Długiej Białej Chmury”.

Sokół nowozelandzki. Kārearea. Ptak, który jednoczy Nowozelandczyków

W promocję swoich faworytów włączyły się zarówno instytucje państwowe, takie jak Bank Rezerwowy, jak i aktorzy znani z filmu Hobbit. Jak podkreśla dyrektor generalna Forest & Bird, Nicola Toki: „Ptak Roku ewoluował od prostej ankiety e-mail w 2005 roku do gorąco dyskutowanego wydarzenia kulturalnego dla całej Aotearoa.

Szybki łowca, zagrożony symbol

Kārearea to jeden z najszybszych ptaków drapieżnych Nowej Zelandii – podczas nurkowania może osiągać prędkość do 200 km/h. Jednocześnie jest gatunkiem zagrożonym, przede wszystkim z powodu utraty siedlisk oraz presji ze strony introdukowanych drapieżników.
Kampanią zwycięskiego ptaka kierowała Caitlin Pieta z Auto Mossa, podkreślając, że ogromne wsparcie społeczne było dowodem sympatii i troski o ten niezwykły gatunek.

Elitarne grono wielokrotnych zwycięzców

Zwycięstwo w 2025 roku włącza kārearea do elitarnej grupy ptaków, które zdobywały tytuł więcej niż raz w historii konkursu. W poprzednich latach triumfowały m.in. hoiho (2019 i 2024) oraz kākāpō (2008 i 2020). Na podium znalazł się także karure black robin, skalinek czarny (Petroica traversi), który awansował z piątego na trzecie miejsce.

Jubileuszowe atrakcje

1. rocznica konkursu przyniosła dodatkowe wydarzenia:

• kompozytor Troy Kingi stworzy utwór dla kārearea w ramach nowego projektu Waiata Manu,
• premierę miała książka Bird of the Year: Twenty years of ruffled feathers, opisująca skandale i triumfy konkursu,
• zadebiutowała gra Birdle NZ, która szybko zdobyła popularność wśród fanów ptaków na całym świecie.

Ochrona przyrody w centrum uwagi

Choć konkurs pełen jest humoru i kreatywności, jego głównym celem pozostaje ochrona przyrody. Jak przypomina Nicola Toki, aż 80% ptaków z tegorocznej pierwszej dziesiątki jest zagrożonych, a dwa gatunki – kākāpō i karure black robin skalinek czarny (Petroica traversi) – są krytycznie zagrożone i liczą mniej niż 300 osobników każdy.
Zniszczenie siedlisk, zmiany klimatu i introdukowane drapieżniki wciąż zagrażają nowozelandzkiej awifaunie, jednak rosnąca świadomość społeczna pokazuje, że zainteresowanie i zaangażowanie ludzi mogą realnie wspierać ochronę tych wyjątkowych ptaków.

Żródło: forestandbird.org.nz

Zimorodek Ptakiem Roku 2026 w Szwajcarii

Organizacja BirdLife Schweiz zaprosiła społeczeństwo do wyboru Ptaka Roku 2026 – ambasadora naturalnych cieków wodnych. W głosowaniu wzięło udział ponad 18 000 osób, a wynik był niezwykle wyrównany: o zwycięstwie zimorodka (Alcedo atthis) zdecydowało zaledwie 53 głosy.

Zimorodek uzyskał 30,47% poparcia. Tuż za nim uplasował się pluszcz (Cinclus cinclus) z wynikiem 30,19%. Kolejne miejsca zajęły: pliszka górska (Motacilla cinerea) (16,37%), sieweczka rzeczna (Charadrius dubius) (12,57%) oraz brzegówka, jaskółka brzegówka (Riparia riparia) (10,40%).

Zimorodek - symbol czystej wody

Zimorodek od lat uchodzi za ikonę czystych rzek, łęgów i naturalnych siedlisk wodnych. Przez cały rok zamieszkuje wolno płynące lub stojące wody: strumienie, rzeki, starorzecza, łęgi i jeziora. Kluczowe znaczenie mają dla niego:

• dobra jakość wody,
• obfitość drobnych ryb,
• dostęp do czatowni (gałęzie, kamienie, trzciny).

W okresie lęgowym zimorodek potrzebuje stromych, nieporośniętych skarp, w których wykopuje nory lęgowe. Takie naturalne urwiska brzegowe dawniej regularnie powstawały dzięki powodziom i naturalnej dynamice rzek, dziś jednak są rzadkością z powodu regulacji i betonowania koryt.

Mistrz podwodnych łowów

Zimorodek jest wyspecjalizowanym łowcą małych ryb. Poluje z czatowni, skąd błyskawicznie nurkuje głową w dół. Może zanurzyć się na głębokość do około 1 metra. Zdobycz – najczęściej ryby długości 4–7 cm – połyka głową do przodu po powrocie na czatownię. Każdego dnia zjada nawet 35% masy własnego ciała.

Gatunek rzadki i zagrożony

W Szwajcarii zimorodek jest gatunkiem rzadkim i figuruje na Czerwonej Liście. Obecnie populację szacuje się na 400–500 par lęgowych. Ostatnie lata przyniosły pewną poprawę, m.in. dzięki łagodniejszym zimom – surowe mrozy powodują bowiem zamarzanie wód i masowe ginięcie ptaków z głodu.

Najpoważniejszym problemem pozostaje jednak utrata siedlisk. Zdecydowana większość dużych rzek i wiele mniejszych cieków w Szwajcarii zostało skanalizowanych lub zabudowanych. Dla zimorodka kluczowe jest przywracanie rzekom naturalnej dynamiki: powodzie powinny znów tworzyć strome brzegi, łachy żwirowe i starorzecza. Korzystają na tym również ryby, płazy, ważki i cała wodna bioróżnorodność.

BirdLife w Szwajcarii tworzy nowe siedliska

BirdLife aktywnie angażuje się w renaturyzację cieków wodnych w Szwajcarii. Organizacja wspiera rewitalizację rzek wiedzą ekspercką i doradztwem, choć wiele kantonów wciąż ma duże zaległości w realizacji tych działań.

Równolegle BirdLife podejmuje konkretne działania ochronne:

• buduje sztuczne ścianki lęgowe dla zimorodków,
• oczyszcza i udostępnia naturalne strome skarpy,
• prowadzi projekty w wielu regionach kraju, m.in. w centrach przyrodniczych BirdLife.

Dzięki temu zimorodek – Ptak Roku 2026 w Szwajcarii – staje się nie tylko symbolem piękna, ale także ambasadorem ochrony naturalnych rzek i całej bioróżnorodności wodnej.

Żródło: birdlife.ch

Kuropatwa – ptak krajobrazu rolniczego w centrum uwagi

Kuropatwa (Perdix perdix), zagrożony wyginięciem ptak rolniczy, znalazła się w centrum zainteresowania – i to nie bez powodu. Jej naturalnym środowiskiem są pola uprawne i tereny rolnicze, gdzie wczesnym rankiem i o zmierzchu rozbrzmiewa charakterystyczny, chrapliwy głos koguta. Niestety, jeszcze niedawno powszechna kuropatwa staje się dziś coraz rzadszym elementem krajobrazu.

W styczniu 2026 roku kuropatwa przejmie tytuł Ptaka Roku, zastępując dotychczasowego zwycięzcę – kopciuszka zwyczajnego(Phoenicurus ochruros). W publicznym głosowaniu: kuropatwa zdobyła 81 855 głosów (44,5%), wyraźnie wyprzedzając kosa (Turdus merula) z wynikiem 49 011 głosów (26,6%). Trzecie i czwarte miejsce zajęły nocne drapieżniki: sowa uszata (Asio otus) (23 352 głosy, 12,7%) oraz sowa płomykówka (Tyto alba) (21 556 głosów, 11,7%). Na perkozka zwyczajnego (Tachybaptus ruficollis) zagłosowało 8270 uczestników (4,5%).
Głosowanie trwało od 2 września do 9 października 2025 roku, a każdy z pięciu kandydatów zwracał uwagę na inne wyzwania związane z ochroną przyrody.

Nazwa, którą słychać

Niemiecka nazwa kuropatwy – zarówno w obecnej formie, jak i starszych zapisach typu „Rep-” czy „Repphuhn” – podobnie jak nazwa naukowa Perdix perdix, wywodzi się bezpośrednio z głosu samca. Jego chrapliwe, skrzeczące nawoływanie, słyszane o świcie i zmierzchu, jest wyraźnym sygnałem oznaczającym zajęte terytorium.

Wygląd i tryb życia

Kuropatwa należy do rzędu kuraków i rodziny bażantowatych. W przeciwieństwie do wielu barwnych krewniaków wyróżnia się skromnym, szaro-brązowym upierzeniem, doskonale maskującym ją wśród pól. Samiec i samica są do siebie bardzo podobni – jedynie ciemna plama na brzuchu, wyraźniejsza u samca, pozwala je odróżnić.
Kuropatwy prowadzą naziemny tryb życia: żerują, grzebiąc w glebie, oraz chętnie zażywają kąpieli piaskowych.

Pokarm kuropatwy i wychów młodych

Dorosłe kuropatwy odżywiają się głównie pokarmem roślinnym – nasionami zbóż, dzikich ziół i fragmentami traw. Małe kamyczki pomagają im w trawieniu. Pisklęta mają jednak inne potrzeby: w pierwszych tygodniach życia kluczowe są owady, pająki i inne drobne bezkręgowce, niezbędne do prawidłowego wzrostu.
Samica składa nawet do 20 jaj w starannie ukrytym gnieździe na ziemi. Po wykluciu oboje rodzice opiekują się potomstwem, a rodzina pozostaje razem – jako tzw. „łańcuch” – aż do zimy.

Od stepu do pól uprawnych

Pierwotnym środowiskiem kuropatwy były stepy Europy i Azji. Dopiero rozwój krajobrazu rolniczego w średniowieczu stworzył jej nowe siedliska na polach i łąkach. Dziś kuropatwa jest symbolem ptaków polnych, które szczególnie dotkliwie odczuwają skutki nowoczesnego rolnictwa.
Od 1980 roku populacja kuropatwy w Niemczech spadła aż o 87%. Główne przyczyny to intensyfikacja upraw, monokultury, stosowanie pestycydów oraz zanik ugorów, łąk kwietnych i innych nieproduktywnych, ale kluczowych dla przyrody obszarów.

Czego potrzebuje kuropatwa?

Przede wszystkim większej różnorodności krajobrazu rolniczego. Kluczowe są rozległe, nieużytkowane lub ekstensywnie użytkowane tereny, które umożliwiają bezpieczne lęgi. Wąskie pasy kwiatowe często nie wystarczają, a czasem wręcz zwiększają ryzyko drapieżnictwa.
Wieloletnie ugory, ograniczenie pestycydów i umiarkowane nawożenie sprzyjają rozwojowi dzikich roślin i owadów – a tym samym zapewniają kuropatwie i jej pisklętom warunki do przetrwania.

Źródło: nabu.de